Κιτριά

Κιτριά

Άλλη Κοινή Ονομασία: Μηδικό μήλο

Λατινική ονομασία: Citrus medica

Οικογένεια: Rutaceae

Καταγωγή: Μικρά Ασία

Περιγραφή:

Η κιτριά είναι ένα μικρό αειθαλές δέντρο ή θάμνος στην οικογένεια των εσπεριδοειδών. Σε ύψος φτάνει τα 3,5 μέτρα και έχει έντονα διακλαδιζόμενους βλαστούς που φέρουν αγκάθια.  Τα φύλλα είναι μεγάλου μεγέθους και επιμήκη, ωχροπράσινου χρώματος. Καλλιεργείται για τον καρπό της το κίτρο, που εμφανίζεται σε ποικιλία σχημάτων, εξογκωμένος στην κορυφή του και με ρυτιδωμένη επιφάνεια. Είναι αρωματικός, κίτρινου χρώματος όταν ωριμάσει  και χρησιμοποιείται κυρίως στην βιομηχανία τροφίμων. Τα άνθη της έχουν διαφορές ανάλογα με την ποικιλία, με τις οξύχυμες ποικιλίες να φέρουν άνθη κοκκινωπά και της γλυκόχυμες λευκά.

Ποικιλίες:

Χωρίζονται σε οξύχυμες και γλυκόχυμες. Από οξύχυμες οι κυριότερες είναι :

  • DIAMANTE (CEDRO LISCIO): Έχει μεγάλους καρπούς με σαρκώδη φλοιό και ωοειδές σχήμα. Είναι πολύ καλής ποιότητας και προέρχεται από την Ιταλία
  • ETROG: Μικρόκαρπη ποικιλία προερχόμενη από το Ισραήλ. Οι καρποί της είναι λεμονοειδής.
  • ΛΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ: Σχηματίζει μεγάλους καρπούς με  παχύ λείο και αρωματικό φλοιό. Χωρίζεται σε δύο υποκατηγορίες, την επιμήκη  και την ελλειψοειδή. Συνήθως έχει λίγα σπέρματα. Χαίρει μεγάλης απήχησης στο εξωτερικό και θεωρείται εξαιρετικής ποιότητας.

Από τις γλυκόχυμες αναφέρονται :

  • CORSICAN: Έχει μεγάλους σαρκώδεις καρπούς με φλοιό ιδανικό για την ζαχαροπλαστική.
  • ΓΑΡΥΓΑΛΛΑΤΟ: Ποικιλία που καλλιεργείται στην Πελοπόννησο στην περιοχή της Αιγιαλείας. Καρποί μέτριοι σε μέγεθος με παχύ και λείο φλοιό.
  •  ΛΕΥΚΑΝΘΗΣ: Καλλιεργείται στην Κρήτη. Οι καρποί της έχουν διάφορα σχήματα και είναι σαρκώδης με σπέρματα.
  • ΘΟΛΩΡΙΤΙΚΟ: Ποικιλία με πολύ μεγάλους καρπούς με παχύ και τραχύ φλοιό. Καλλιεργείται σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας.

Διατροφική Αξία :

Το κίτρο είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικές ουσίες, αιθέρια έλαια και φλαβονοειδή. Είναι πηγή των βιταμινών Α, Β1, Β2, Β3, Β6, C, E, P. Από ανόργανες ουσίες περιέχει ασβέστιο, κάλιο, φωσφόρο, μαγνήσιο, νάτριο και  σίδηρο. Όλα τα παραπάνω κάνουν το κίτρο μία ιδιαίτερα ωφέλιμη τροφή με ευεργετική δράση στην λειτουργία των νεφρών, του ουροποιητικού συστήματος και καταπολέμηση των αρθρίτιδων και της αρτηριοσκλήρυνσης.  Γενικότερα δρα και ως τονωτικό για τον οργανισμό μας και χρησιμοποιείται για την καταπολέμηση του κρυολογήματος.

Θέση:

Φυτεύετε σε ηλιόλουστες, απάνεμες θέσεις.

Θερμοκρασία:

Είναι από τα πιο ευαίσθητα εσπεριδοειδή. Ευαίσθητη στους παγετούς και στην έντονη ζέστη μαζί με ξηρασία. Τα κίτρα καταστρέφονται στους – 2°C, ενώ τα φύλλα της νεκρώνονται σε θερμοκρασίες κάτω των – 9°C.

Χώμα:

Αναπτύσσεται στα περισσότερα εδάφη, με ιδανικά τα μέτριας σύστασης με καλή αποστράγγιση και διαπερατότητα. Ιδανικό pH 6,5 – 7, ανέχεται τιμές μεταξύ του 5,5 και του 8.

Πότισμα:

Χρειάζεται σχετικά συχνό πότισμα, ιδιαίτερα το Καλοκαίρι.

Επικονίαση:

Είναι σημαντική για την αποφυγή ανθόπτωσης.

Κλάδεμα:

Γίνεται την Άνοιξη μετά το τέλος των παγετών, το αργότερο μέχρι τον Ιούνιο. Είναι ελαφρύ, με αφαίρεση των λαίμαργων και των ξερών βλαστών και  αραίωμα για καλύτερο αερισμό. Σε περίπτωση που έχουμε ζημίες από παγετό καθυστερούμε το κλάδεμα για αργότερα μέσα στο Καλοκαίρι. Η κάλυψη των τομών με επουλωτική αλοιφή προτείνεται για την αποφυγή ασθενειών.

Συγκομιδή:

Η κύρια συγκομιδή γίνεται τον Σεπτέμβριο με Οκτώβριο, αλλά γενικότερα η κιτριά καρποφορεί σχεδόν συνεχώς οπότε γίνονται και συμπληρωματικές συγκομιδές μες στην χρονιά.

Λίπανση:

Πριν την φύτευση τοποθετούμε πλήρες λίπασμα με ιχνοστοιχεία. Ετήσια προσθέτουμε πλήρες λίπασμα τον Χειμώνα. Οι ανάγκες ποικίλουν με βάση το έδαφος που καλλιεργούμε.

Πολλαπλασιασμός:

Με σπόρο και εμβολιασμό (ενοφθαλμισμό) που γίνεται Άνοιξη ή Φθινόπωρο.

Εχθροί και ασθένειες:

Οι σημαντικότερες ασθένειες είναι η κορυφοξήρα και η μολυσματική ποικιλόχρωση και κατσάρωση των φύλλων. Από εχθρούς σημαντικές ζημιές μπορούν να προκαλέσουν ο ανθοτρήτης και η λευκή ψώρα των εσπεριδοειδών.

Tip-άκος:

  • Η κιτριά ήρθε στην Ευρώπη μέσω του Μέγα Αλέξανδρου που την μετέφερε με τον στρατό του γυρνώντας από την Περσία. Από τότε, το κίτρο χρησιμοποιούνταν για φαρμακευτικούς σκοπούς και συμβόλιζε την γονιμότητα και την αφθονία.
  • Η λεμονιά αποτελεί υβρίδιο ποικιλιών κιτριάς και νερατζιάς ή μανταρινιάς.

Περιγραφή:

Η κιτριά είναι ένα μικρό αειθαλές δέντρο ή θάμνος στην οικογένεια των εσπεριδοειδών. Σε ύψος φτάνει τα 3,5 μέτρα και έχει έντονα διακλαδιζόμενους βλαστούς που φέρουν αγκάθια.  Τα φύλλα είναι μεγάλου μεγέθους και επιμήκη, ωχροπράσινου χρώματος. Καλλιεργείται για τον καρπό της το κίτρο, που εμφανίζεται σε ποικιλία σχημάτων, εξογκωμένος στην κορυφή του και με ρυτιδωμένη επιφάνεια. Είναι αρωματικός, κίτρινου χρώματος όταν ωριμάσει  και χρησιμοποιείται κυρίως στην βιομηχανία τροφίμων. Τα άνθη της έχουν διαφορές ανάλογα με την ποικιλία, με τις οξύχυμες ποικιλίες να φέρουν άνθη κοκκινωπά και της γλυκόχυμες λευκά.

Ποικιλίες:

Χωρίζονται σε οξύχυμες και γλυκόχυμες. Από οξύχυμες οι κυριότερες είναι :

  • DIAMANTE (CEDRO LISCIO): Έχει μεγάλους καρπούς με σαρκώδη φλοιό και ωοειδές σχήμα. Είναι πολύ καλής ποιότητας και προέρχεται από την Ιταλία
  • ETROG: Μικρόκαρπη ποικιλία προερχόμενη από το Ισραήλ. Οι καρποί της είναι λεμονοειδής.
  • ΛΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ: Σχηματίζει μεγάλους καρπούς με  παχύ λείο και αρωματικό φλοιό. Χωρίζεται σε δύο υποκατηγορίες, την επιμήκη  και την ελλειψοειδή. Συνήθως έχει λίγα σπέρματα. Χαίρει μεγάλης απήχησης στο εξωτερικό και θεωρείται εξαιρετικής ποιότητας.

Από τις γλυκόχυμες αναφέρονται :

  • CORSICAN: Έχει μεγάλους σαρκώδεις καρπούς με φλοιό ιδανικό για την ζαχαροπλαστική.
  • ΓΑΡΥΓΑΛΛΑΤΟ: Ποικιλία που καλλιεργείται στην Πελοπόννησο στην περιοχή της Αιγιαλείας. Καρποί μέτριοι σε μέγεθος με παχύ και λείο φλοιό.
  •  ΛΕΥΚΑΝΘΗΣ: Καλλιεργείται στην Κρήτη. Οι καρποί της έχουν διάφορα σχήματα και είναι σαρκώδης με σπέρματα.
  • ΘΟΛΩΡΙΤΙΚΟ: Ποικιλία με πολύ μεγάλους καρπούς με παχύ και τραχύ φλοιό. Καλλιεργείται σε αρκετές περιοχές της Ελλάδας.

Διατροφική Αξία :

Το κίτρο είναι πλούσιο σε αντιοξειδωτικές ουσίες, αιθέρια έλαια και φλαβονοειδή. Είναι πηγή των βιταμινών Α, Β1, Β2, Β3, Β6, C, E, P. Από ανόργανες ουσίες περιέχει ασβέστιο, κάλιο, φωσφόρο, μαγνήσιο, νάτριο και  σίδηρο. Όλα τα παραπάνω κάνουν το κίτρο μία ιδιαίτερα ωφέλιμη τροφή με ευεργετική δράση στην λειτουργία των νεφρών, του ουροποιητικού συστήματος και καταπολέμηση των αρθρίτιδων και της αρτηριοσκλήρυνσης.  Γενικότερα δρα και ως τονωτικό για τον οργανισμό μας και χρησιμοποιείται για την καταπολέμηση του κρυολογήματος.

Θέση:

Φυτεύετε σε ηλιόλουστες, απάνεμες θέσεις.

Θερμοκρασία:

Είναι από τα πιο ευαίσθητα εσπεριδοειδή. Ευαίσθητη στους παγετούς και στην έντονη ζέστη μαζί με ξηρασία. Τα κίτρα καταστρέφονται στους – 2°C, ενώ τα φύλλα της νεκρώνονται σε θερμοκρασίες κάτω των – 9°C.

Χώμα:

Αναπτύσσεται στα περισσότερα εδάφη, με ιδανικά τα μέτριας σύστασης με καλή αποστράγγιση και διαπερατότητα. Ιδανικό pH 6,5 – 7, ανέχεται τιμές μεταξύ του 5,5 και του 8.

Πότισμα:

Χρειάζεται σχετικά συχνό πότισμα, ιδιαίτερα το Καλοκαίρι.

Επικονίαση:

Είναι σημαντική για την αποφυγή ανθόπτωσης.

Κλάδεμα:

Γίνεται την Άνοιξη μετά το τέλος των παγετών, το αργότερο μέχρι τον Ιούνιο. Είναι ελαφρύ, με αφαίρεση των λαίμαργων και των ξερών βλαστών και  αραίωμα για καλύτερο αερισμό. Σε περίπτωση που έχουμε ζημίες από παγετό καθυστερούμε το κλάδεμα για αργότερα μέσα στο Καλοκαίρι. Η κάλυψη των τομών με επουλωτική αλοιφή προτείνεται για την αποφυγή ασθενειών.

Συγκομιδή:

Η κύρια συγκομιδή γίνεται τον Σεπτέμβριο με Οκτώβριο, αλλά γενικότερα η κιτριά καρποφορεί σχεδόν συνεχώς οπότε γίνονται και συμπληρωματικές συγκομιδές μες στην χρονιά.

Λίπανση:

Πριν την φύτευση τοποθετούμε πλήρες λίπασμα με ιχνοστοιχεία. Ετήσια προσθέτουμε πλήρες λίπασμα τον Χειμώνα. Οι ανάγκες ποικίλουν με βάση το έδαφος που καλλιεργούμε.

Πολλαπλασιασμός:

Με σπόρο και εμβολιασμό (ενοφθαλμισμό) που γίνεται Άνοιξη ή Φθινόπωρο.

Εχθροί και ασθένειες:

Οι σημαντικότερες ασθένειες είναι η κορυφοξήρα και η μολυσματική ποικιλόχρωση και κατσάρωση των φύλλων. Από εχθρούς σημαντικές ζημιές μπορούν να προκαλέσουν ο ανθοτρήτης και η λευκή ψώρα των εσπεριδοειδών.

Tip-άκος:

  • Η κιτριά ήρθε στην Ευρώπη μέσω του Μέγα Αλέξανδρου που την μετέφερε με τον στρατό του γυρνώντας από την Περσία. Από τότε, το κίτρο χρησιμοποιούνταν για φαρμακευτικούς σκοπούς και συμβόλιζε την γονιμότητα και την αφθονία.
  • Η λεμονιά αποτελεί υβρίδιο ποικιλιών κιτριάς και νερατζιάς ή μανταρινιάς.


Δείτε περισσότερα

Ημερολόγιο λαχανικών Ιανουαρίου

Σπέρνω, φυτεύω, συγκομίζω...

Πυξάρι

Ένα από τα κλασσικά φυτά που χρησιμοποιούνται στη φυτογλυπτική.